Tự kiểm một tạp chí trước khi gửi bài thế nào? Hãy đi qua vài bước: tra thông tin chỉ mục trên trang chính thức của chính cơ sở dữ liệu, không tin vào những gì tạp chí tự ghi. Xem ban biên tập có phải là những người thật đang làm trong ngành không. Đọc vài bài đã đăng để cảm nhận chất lượng. Kiểm tra quy trình phản biện và mức phí có được công bố minh bạch không. Và cảnh giác với những lời hứa quá tốt như đăng trong vài tuần.
Chào bạn, đây là Nhà Học Giả. Mất khoảng một buổi để kiểm kỹ một tạp chí. So với vài tháng làm nghiên cứu và nguy cơ mất trắng công sức, đó là khoản đầu tư rẻ nhất bạn có thể làm.
Bước một: tra chỉ mục ở đúng nguồn
Tạp chí săn mồi thường ghi trên trang web rằng họ được chỉ mục ở hàng loạt cơ sở dữ liệu, kèm biểu tượng. Đừng tin. Hãy vào trang chính thức của cơ sở dữ liệu đó, tìm theo tên tạp chí và mã số tạp chí quốc tế, và xem tạp chí có thật sự nằm trong danh mục không.
Kiểm tra cả tình trạng hiện tại. Tạp chí có thể từng được chỉ mục rồi bị ngừng. Các cơ sở dữ liệu lớn thường công bố danh sách tạp chí bị loại hay bị ngừng đánh giá.
Với tạp chí truy cập mở, có một danh bạ quốc tế các tạp chí truy cập mở với tiêu chí xét duyệt khá chặt. Có mặt trong danh bạ này là một tín hiệu tốt, dù không phải bảo đảm tuyệt đối.
Để ý những chỉ số lạ. Tạp chí săn mồi hay khoe những chỉ số tác động do những tổ chức ít ai biết cấp, nghe na ná chỉ số thật. Nếu bạn chưa từng nghe tên chỉ số đó, hãy nghi ngờ.
Bước hai: ban biên tập và thông tin liên hệ
Xem danh sách ban biên tập. Những người đó có thật không, có đang làm ở cơ quan được ghi không, có chuyên môn liên quan tới phạm vi tạp chí không. Tra tên họ trên trang của trường họ.
Tạp chí săn mồi đôi khi ghi tên những nhà khoa học có tiếng mà không được sự đồng ý của họ. Có trường hợp chính nhà khoa học đó lên tiếng rằng họ không hề biết mình nằm trong ban biên tập.
Kiểm tra thông tin liên hệ: có địa chỉ cụ thể không, địa chỉ thư điện tử là tên miền của tạp chí hay nhà xuất bản, hay là hộp thư miễn phí. Một tạp chí tự xưng quốc tế uy tín mà chỉ liên hệ qua hộp thư miễn phí là dấu hiệu đáng ngờ.
Tìm hiểu nhà xuất bản đứng sau. Nhà xuất bản có trang web rõ ràng, có lịch sử, có nhiều tạp chí uy tín khác không.
Bước ba: đọc vài bài đã đăng
Đây là bước nhiều người bỏ qua, nhưng lại nói lên nhiều nhất. Mở năm bài gần đây của tạp chí và đọc lướt.
Để ý chất lượng: ngôn ngữ có nhiều lỗi không, trình bày có cẩu thả không, phương pháp có sơ sài không. Để ý phạm vi: một tạp chí tự xưng chuyên về kỹ thuật điện mà đăng bài về văn học, y học, quản trị kinh doanh trong cùng một số là dấu hiệu nhận mọi thứ.
Để ý số lượng: một tạp chí mới ra mà mỗi số đăng hàng trăm bài là bất thường. Để ý tác giả: nếu phần lớn tác giả đến từ vài nước, và những nơi có quy định đếm bài để xét thưởng, hãy tự hỏi vì sao.
Và tự hỏi: mình có muốn bài của mình đứng cạnh những bài này không. Bài của bạn sẽ được đánh giá phần nào qua những người hàng xóm của nó.
Bước bốn: quy trình phản biện và phí
Tạp chí uy tín mô tả rõ quy trình phản biện: loại phản biện, số người phản biện, thời gian dự kiến. Họ thường công bố thời gian trung bình từ nộp tới quyết định, và con số đó thường tính bằng tháng.
Tạp chí săn mồi hay hứa hẹn thời gian rất ngắn, như phản biện trong vài ngày, đăng trong vài tuần. Phản biện thật cần người có chuyên môn đọc kỹ, không thể làm trong vài ngày cho mọi bài.
Về phí, tạp chí uy tín công bố phí xử lý bài rõ ràng trên trang, trước khi bạn nộp, và thường có chính sách miễn giảm. Tạp chí săn mồi hay giấu phí tới khi bài được chấp nhận, hoặc thêm những khoản phí bất ngờ.
Nếu bài của bạn được chấp nhận mà không có một góp ý nào, hay góp ý chỉ là vài dòng chung chung về định dạng, hãy nghi ngờ. Phản biện thật hiếm khi không có gì để nói.
Bước năm: hỏi người trong ngành và tin trực giác
Hỏi người hướng dẫn, đồng nghiệp lâu năm, và thư viện trường. Hỏi xem họ có biết tạp chí này không, có ai trong ngành từng đăng không, tiếng tăm thế nào.
Có những công cụ và danh mục kiểm tra do các tổ chức xuất bản quốc tế cùng phát triển, hướng dẫn tác giả tự đánh giá tạp chí qua một loạt câu hỏi. Tìm và dùng thử.
Và tin vào trực giác khi có gì đó không ổn. Thư mời quá nhiệt tình, lời khen quá mức, lời hứa quá tốt, trang web có lỗi chính tả, những thứ đó cộng lại là tín hiệu.
Nhớ rằng không có dấu hiệu nào đơn lẻ là kết luận. Một tạp chí mới có thể chưa được chỉ mục, một tạp chí nhỏ có thể có trang web đơn giản. Hãy nhìn tổng thể, và khi còn nghi ngờ, chọn nơi khác. Có rất nhiều tạp chí tốt đang chờ bài của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Mã số tạp chí quốc tế có chứng minh tạp chí uy tín không?
Không. Mã số tạp chí quốc tế chỉ là mã định danh cho ấn phẩm định kỳ, cấp khá dễ, không đánh giá chất lượng. Tạp chí săn mồi cũng có mã này.
Tạp chí có mã định danh số cho từng bài có phải là uy tín?
Không nhất thiết. Mã định danh bài báo là dịch vụ kỹ thuật mà nhiều tạp chí đăng ký được. Nó giúp bài dễ tìm, nhưng không chứng minh chất lượng phản biện.
Mất bao lâu để kiểm tra một tạp chí?
Một kiểm tra cơ bản mất khoảng một buổi. Với tạp chí bạn định gửi bài quan trọng, đáng dành thời gian đó, và hỏi thêm người trong ngành.
Tạp chí mới ra chưa được chỉ mục có nên gửi không?
Có thể, nếu nhà xuất bản uy tín, ban biên tập là người thật có tiếng trong ngành và quy trình minh bạch. Nhưng nếu bạn cần bài được tính theo quy chế đòi chỉ mục, hãy cân nhắc kỹ.
Thư viện trường có giúp kiểm tra tạp chí không?
Nhiều thư viện đại học có hỗ trợ đánh giá tạp chí và tư vấn công bố. Đây là nguồn trợ giúp miễn phí nhưng ít được dùng, hãy hỏi thư viện trường bạn.
