Hội thảo ma là gì? Là những hội thảo tự xưng quốc tế nhưng mục đích chính là thu phí đăng ký. Chúng nhận gần như mọi bài, gộp nhiều ngành không liên quan vào cùng một sự kiện, chất lượng khoa học thấp, và hay gửi thư mời làm diễn giả chính hay chủ trì phiên tới cả những người mới vào nghề. Trước khi đăng ký một hội thảo lạ, hãy kiểm tra ban tổ chức, lịch sử các kỳ trước, hội đồng khoa học và kỷ yếu.
Chào bạn, đây là Nhà Học Giả. Được mời làm diễn giả ở một hội thảo quốc tế nghe rất vui, nhất là khi bạn mới bảo vệ xong. Tập này không làm bạn mất vui, chỉ giúp bạn phân biệt lời mời thật với lời mời chỉ nhắm vào ví tiền.
Hội thảo ma hoạt động ra sao?
Thường có một công ty tổ chức sự kiện đứng sau, tổ chức hàng chục, có khi hàng trăm hội thảo mỗi năm với những cái tên rất kêu, ở những thành phố hấp dẫn. Mỗi hội thảo gộp những chủ đề rộng tới mức gần như bài nào cũng vừa.
Họ gửi thư mời hàng loạt, dựa trên danh sách tác giả lấy từ các bài báo đã công bố. Thư khen ngợi công trình của bạn, mời làm diễn giả chính, chủ trì một phiên, hay tham gia hội đồng khoa học.
Phí đăng ký thường cao, và diễn giả được mời vẫn phải trả phí. Quy trình xét bài hời hợt, gần như mọi bài đều được nhận. Có khi hội thảo diễn ra trong một phòng nhỏ ở khách sạn, với vài người trình bày cho nhau nghe, hoặc chuyển sang trực tuyến vào phút chót.
Kỷ yếu có thể được đăng ở những nơi không được công nhận, hoặc hứa hẹn đăng ở tạp chí nhưng thật ra là tạp chí săn mồi.
Dấu hiệu của một lời mời đáng ngờ
Lời mời đến từ người bạn không biết, ban tổ chức bạn chưa từng nghe, về một hội thảo mà chủ đề chỉ liên quan lỏng lẻo tới công trình của bạn.
Lời khen quá mức và chung chung: công trình xuất sắc của quý vị, không nêu cụ thể công trình nào, hoặc nêu một bài cũ không liên quan tới chủ đề hội thảo.
Vai trò mời quá lớn so với kinh nghiệm: một nghiên cứu sinh vừa có bài báo đầu tiên được mời làm diễn giả chính. Hội thảo uy tín mời diễn giả chính là những người có tiếng trong ngành, thường qua quan hệ trực tiếp.
Hội thảo có nhiều ngành rất xa nhau, tên hội thảo cực kỳ rộng, cùng một ban tổ chức có hàng loạt hội thảo khác trong cùng tháng ở nhiều nước. Và áp lực thời gian: hạn chót sắp hết, còn ít suất, đăng ký ngay.
Kiểm tra một hội thảo trước khi đăng ký
Ai tổ chức: một hội nghề nghiệp có tiếng, một trường đại học, một viện nghiên cứu, hay một công ty tổ chức sự kiện không rõ lai lịch. Hội thảo uy tín thường gắn với những tổ chức học thuật có thật.
Lịch sử: hội thảo đã tổ chức mấy kỳ, các kỳ trước có ai tham dự, có bài báo nào từ kỷ yếu các kỳ trước được trích dẫn không. Tìm ảnh, tìm bài viết của người từng tham dự.
Hội đồng khoa học: có phải những người có thật và có tiếng trong ngành không, họ có biết mình nằm trong hội đồng không. Có những người phát hiện tên mình bị dùng mà không được hỏi.
Kỷ yếu: được xuất bản ở đâu, có được chỉ mục không, kiểm tra chính nhà xuất bản đó. Và hỏi đồng nghiệp trong ngành xem họ có biết hội thảo này không. Hội thảo tốt trong ngành bạn thì người trong ngành thường biết.
Hội thảo tốt mang lại gì, và chọn thế nào?
Hội thảo khoa học thật có giá trị lớn: bạn trình bày công trình và nhận góp ý từ người trong ngành, gặp những người có thể thành đồng tác giả hay người hướng dẫn tương lai, nghe những nghiên cứu mới trước khi được đăng.
Để chọn hội thảo, hãy bắt đầu từ những hội thảo mà người hướng dẫn và các tác giả bạn hay đọc thường tham dự. Mỗi ngành có vài hội thảo lớn mà ai trong ngành cũng biết.
Hội thảo của các hội nghề nghiệp quốc tế trong ngành, hội thảo do các trường đại học uy tín tổ chức, hội thảo khu vực Đông Nam Á có lịch sử lâu năm, là những lựa chọn tốt cho người mới.
Hội thảo trong nước do các trường, viện uy tín tổ chức cũng là nơi tốt để tập trình bày và kết nối, dù không mang chữ quốc tế. Giá trị của một hội thảo nằm ở người tham dự, không ở cái tên.
Lỡ đăng ký rồi thì sao?
Nếu đã đăng ký mà giờ nghi ngờ, hãy kiểm tra chính sách hoàn phí và rút lui càng sớm càng tốt. Nhiều hội thảo ma có chính sách hoàn phí rất khắt khe hay không hoàn phí.
Nếu bài đã được nhận vào kỷ yếu, cân nhắc rút bài trước khi xuất bản để có thể gửi nơi khác. Một kết quả đã xuất hiện trong kỷ yếu kém chất lượng khó đem gửi tạp chí tốt sau này.
Nếu đã tham dự, không cần quá tự trách. Hãy ghi nhận kinh nghiệm, và cân nhắc có nên đưa hội thảo đó vào hồ sơ không.
Chia sẻ với đồng nghiệp và người đi sau. Một lời cảnh báo từ người đã trải qua có sức nặng hơn mọi bài hướng dẫn. Và lần sau khi nhận thư mời làm diễn giả chính, bạn sẽ mỉm cười và bấm nút xoá.
Câu hỏi thường gặp
Hội thảo trực tuyến có đáng tin như hội thảo trực tiếp không?
Hình thức không quyết định chất lượng. Nhiều hội thảo uy tín tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp. Hãy kiểm tra ban tổ chức, hội đồng khoa học và kỷ yếu như với mọi hội thảo.
Được mời vào hội đồng khoa học hội thảo có nên nhận không?
Kiểm tra kỹ hội thảo trước. Nếu đó là hội thảo ma, tên bạn sẽ được dùng để thu hút người khác, gây hại cho uy tín của bạn. Chỉ nhận khi hội thảo có ban tổ chức và lịch sử rõ ràng.
Bài hội thảo có được tính như bài báo không?
Tuỳ ngành và quy định. Một số ngành như tin học coi trọng hội thảo hàng đầu ngang tạp chí. Nhiều quy định ở Việt Nam có cách tính riêng cho bài hội thảo, hãy đọc văn bản hiện hành.
Làm sao tìm hội thảo uy tín trong ngành?
Hỏi người hướng dẫn, xem các tác giả bạn hay đọc trình bày ở đâu, theo dõi trang của các hội nghề nghiệp trong ngành. Hội thảo tốt thường được người trong ngành nhắc tới thường xuyên.
Hội thảo có phí đăng ký cao có phải là hội thảo ma?
Không nhất thiết, vì nhiều hội thảo uy tín cũng có phí đáng kể để trang trải chi phí tổ chức. Dấu hiệu nằm ở tổng thể: ban tổ chức, phạm vi, hội đồng, quy trình xét bài và kỷ yếu.
