Lỡ đăng bài vào tạp chí đáng ngờ thì làm gì? Trước hết là đừng hoảng và đừng giấu. Hãy đánh giá lại xem tạp chí đáng ngờ tới mức nào, thử yêu cầu rút bài bằng văn bản nếu phù hợp, trao đổi thẳng thắn với người hướng dẫn hoặc người có kinh nghiệm, trung thực khi khai báo trong hồ sơ, và rút kinh nghiệm cho lần sau. Một sai lầm trong công bố, được xử lý trung thực, không định nghĩa cả sự nghiệp của bạn.
Chào bạn, đây là Nhà Học Giả. Đây là tập cuối của chuyên mục, và mình muốn nói với những người đã lỡ bước. Rất nhiều nhà nghiên cứu, kể cả những người giỏi, từng gửi bài tới một nơi mà sau này họ ước là không. Điều quan trọng là bước tiếp theo.
Đánh giá lại: đáng ngờ tới mức nào?
Không phải mọi tạp chí bạn lo lắng đều là săn mồi. Có thể đó là một tạp chí nhỏ, chất lượng chưa cao nhưng trung thực. Có thể tạp chí từng được chỉ mục rồi bị loại sau khi bạn đăng. Có thể là một tạp chí thật nhưng bạn đã nộp qua một trang giả mạo.
Hãy làm lại các bước kiểm tra: tra chỉ mục ở nguồn chính thức, xem ban biên tập, đọc các bài khác, nhớ lại quy trình phản biện bạn đã trải qua. Bài của bạn có được phản biện thật không, có nhận góp ý thực chất không.
Nếu tạp chí bị loại khỏi danh mục sau khi bạn đăng, tình huống của bạn khác hẳn với việc cố ý gửi tới nơi săn mồi. Nhiều quy định xét theo thời điểm công bố, hãy tìm hiểu.
Nhờ người hướng dẫn hay thư viện trường cùng đánh giá. Nhìn từ bên ngoài thường khách quan hơn khi bạn đang lo lắng.
Có rút bài được không, và có nên rút không?
Nếu bài chưa được đăng chính thức, hãy gửi thư rút bài ngay, bằng văn bản, giữ lại bằng chứng. Nhiều người rút được ở giai đoạn này.
Nếu bài đã đăng, việc rút khó hơn. Tạp chí săn mồi thường không hợp tác, có nơi đòi phí rút bài. Dù vậy, vẫn nên gửi yêu cầu chính thức, vì thư yêu cầu đó là bằng chứng bạn đã cố gắng xử lý.
Có nên rút không phụ thuộc vào mục tiêu. Nếu bạn muốn đem kết quả đó gửi một tạp chí tốt, cần rút trước, và nói rõ tình huống với tạp chí mới. Một số biên tập viên hiểu và chấp nhận xem xét, số khác thì không, vì kết quả đã công khai.
Nếu không rút được, kết quả đó vẫn tồn tại. Bạn có thể phát triển nghiên cứu tiếp, với dữ liệu mới, câu hỏi mở rộng, và công bố ở nơi tốt, trích dẫn bài cũ một cách trung thực.
Trong hồ sơ: trung thực luôn là lựa chọn tốt hơn
Khi làm hồ sơ xét tuyển, xét chức danh hay xin học bổng, bạn có thể tự hỏi có nên liệt kê bài đó không.
Nếu quy định yêu cầu liệt kê đầy đủ công bố, hãy liệt kê. Giấu một bài mà người xét hồ sơ tìm thấy là tệ hơn nhiều so với việc tự nói ra.
Nếu được phép chọn những công bố tiêu biểu, bạn có thể không đưa bài đó vào danh sách tiêu biểu. Và nếu được hỏi, hãy trả lời thẳng: đó là bài báo đầu tiên, lúc ấy mình chưa biết cách kiểm tra tạp chí, và mình đã học được từ chuyện đó.
Người đánh giá có kinh nghiệm thường thông cảm với một sai lầm đầu đời được thừa nhận, hơn là với một danh sách công bố đầy những tên tạp chí đáng ngờ mà không một lời giải thích.
Đừng để một lần vấp thành thói quen
Điều đáng lo nhất không phải là một bài ở nơi đáng ngờ, mà là một danh sách dài những bài như vậy. Một lần là tai nạn, nhiều lần là lựa chọn, và người đánh giá sẽ đọc như vậy.
Hãy dùng trải nghiệm này để xây một quy trình cho mình: mỗi lần định gửi bài, kiểm tra tạp chí theo các bước đã biết, hỏi ít nhất một người có kinh nghiệm, không bao giờ nộp qua đường dẫn trong thư mời.
Chia sẻ câu chuyện của bạn với người mới, nếu bạn thấy thoải mái. Những câu chuyện thật từ người đã trải qua giúp người khác tránh được nhiều hơn bất kỳ tài liệu hướng dẫn nào.
Và tập trung vào công trình tiếp theo. Một bài tốt ở nơi tốt sẽ làm mờ đi bài cũ nhanh hơn mọi lời giải thích.
Chăm sóc chính mình sau sai lầm
Nhiều người sau khi phát hiện mình đăng nhầm chỗ cảm thấy xấu hổ, tự trách, thậm chí nghi ngờ mình có hợp với nghề nghiên cứu không. Cảm giác đó dễ hiểu, nhưng đừng để nó kéo dài.
Nhớ rằng những kẻ vận hành tạp chí săn mồi và trang giả mạo là những người chuyên nghiệp trong việc lừa người. Bị lừa không có nghĩa bạn kém. Nó có nghĩa bạn chưa được trang bị, và giờ thì bạn đã được.
Nói chuyện với người hướng dẫn, đồng nghiệp tin cậy. Nghe họ kể những sai lầm của chính họ, bạn sẽ thấy nghề nào cũng có những bước vấp.
Con đường học thuật dài, và được đo bằng cả sự nghiệp chứ không bằng một bài báo. Người học giả thật không phải người chưa từng sai, mà là người sai thì nhận, nhận thì sửa, và sửa xong thì giúp người khác đừng sai giống mình.
Câu hỏi thường gặp
Tạp chí đòi phí mới cho rút bài thì có nên trả?
Cân nhắc kỹ. Trả phí không bảo đảm họ thật sự rút bài. Gửi yêu cầu rút bằng văn bản, giữ bằng chứng, và tham khảo người hướng dẫn hay thư viện trường trước khi trả thêm bất kỳ khoản nào.
Bài đã đăng ở tạp chí săn mồi có gửi lại tạp chí khác được không?
Khó, vì kết quả đã được công bố công khai. Nếu rút được bài, hãy khai báo rõ với tạp chí mới. Nhiều người chọn phát triển nghiên cứu mở rộng với dữ liệu mới thay vì gửi lại nguyên bài.
Có nên xoá bài đó khỏi hồ sơ học giả trực tuyến?
Bạn có thể không đưa vào danh sách công bố tiêu biểu, nhưng khi quy định yêu cầu khai báo đầy đủ, hãy trung thực. Giấu một bài mà người khác tìm thấy gây hại hơn.
Tạp chí bị loại khỏi danh mục sau khi mình đăng thì bài có còn được tính?
Tuỳ quy định của nơi xét hồ sơ, nhiều nơi xét theo tình trạng tại thời điểm công bố. Hãy đọc văn bản quy định hiện hành và lưu bằng chứng về tình trạng chỉ mục lúc bạn đăng.
Làm sao để lần sau không đăng nhầm nữa?
Tự lập một quy trình kiểm tra trước mỗi lần gửi bài: tra chỉ mục ở nguồn chính thức, xem ban biên tập, đọc bài đã đăng, xem phí và phản biện, hỏi người có kinh nghiệm, và không bao giờ nộp qua đường dẫn trong thư mời.
